ขั้นตอนการอาหารสายยางทำอย่างไรการให้อาหารทางสายยาง (Tube Feeding) เป็นทักษะที่ผู้ดูแลต้องทำด้วยความใจเย็นและเน้นความสะอาดเป็นอันดับหนึ่งครับ เพื่อป้องกันการสำลักและการติดเชื้อ
ขั้นตอนมาตรฐานที่ใช้ปฏิบัติทั้งที่โรงพยาบาลและที่บ้านครับ:
1. การเตรียมตัว (Preparation)
ล้างมือ: ฟอกสบู่ให้สะอาดทั้งหน้ามือ หลังมือ และซอกนิ้ว
เตรียมอาหาร: * หากเป็นอาหารปั่นเอง ต้องกรองด้วยกระชอนตาถี่ 2 รอบ
หากเป็นอาหารทางการแพทย์ ให้ชงด้วยน้ำสุกตามสัดส่วน
เช็กอุณหภูมิ: อาหารควรมีอุณหภูมิห้อง ไม่ควรเย็นจัดหรือร้อนเกินไป
จัดท่าผู้ป่วย: ยกหัวเตียงสูง 30-45 องศา (ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน) เสมอ
2. การเช็กตำแหน่งสายและอาหารค้าง (Check)
ก่อนจะเทอาหารลงไป ต้องมั่นใจว่าปลายสายอยู่ในกระเพาะจริงๆ:
ดูตำแหน่งสาย: เช็กขีดเครื่องหมายบนสายยางว่ายังอยู่ที่ระดับเดิม (ไม่หลุดหรือเลื่อนออกมา)
พับสายยาง: เพื่อไม่ให้ลมเข้าท้อง แล้วเปิดจุกสายยาง
ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual): ใช้ไซริงค์ขนาดใหญ่ดูดน้ำย่อยออกมา
หากดูดได้ น้อยกว่า 100 ml ให้ดันอาหารค้างกลับคืนช้าๆ และเริ่มให้อาหารมื้อใหม่ได้
หากดูดได้ มากกว่า 100-150 ml ให้ดันคืน และเลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง (แสดงว่ามื้อเก่าไม่ย่อย)
3. ขั้นตอนการให้อาหาร (Feeding)
พับสายยาง ต่อไซริงค์เข้ากับจุกสายยาง (ถอดลูกสูบออกให้เหลือแต่ตัวกระบอก)
ล้างสายก่อน (Pre-flush): เทน้ำเปล่าต้มสุกประมาณ 30 ml ปล่อยให้ไหลช้าๆ เพื่อล้างสาย
ให้อาหาร: เทอาหารใส่กระบอกไซริงค์ ปล่อยให้ไหลลงตามแรงโน้มถ่วง ห้ามใช้ลูกสูบดัน
เทคนิค: ยกไซริงค์สูงกว่าระดับหน้าผู้ป่วยประมาณ 30 ซม. (1 ฟุต) เพื่อให้ไหลสม่ำเสมอ
ล้างสายหลังให้ (Post-flush): เมื่ออาหารใกล้หมด (อย่าให้ลมเข้า) ให้เทน้ำเปล่าตาม 30-50 ml เพื่อล้างคราบอาหารและป้องกันสายตัน
4. การดูแลหลังให้อาหาร (Post-care)
ปิดจุกสายยาง ให้สนิท
คงท่าหัวสูง: ให้ผู้ป่วย นอนท่าเดิม (หัวสูง 30-45 องศา) ต่อไปอีกอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันการสำลักและกรดไหลย้อน
ทำความสะอาด: ล้างกระบอกไซริงค์และอุปกรณ์ทุกชิ้นด้วยน้ำยาล้างจาน ล้างน้ำสะอาด และลวกน้ำร้อน ทิ้งไว้ให้แห้ง
📊 ตารางสรุปจุดที่ต้องระวัง
จุดที่ต้องสังเกต สิ่งที่ต้องปฏิบัติ
ความเร็ว อย่าให้ไหลเร็วเกินไป (ปกติ 1 มื้อใช้เวลา 15-20 นาที)
ลมในท้อง อย่าเปิดจุกทิ้งไว้โดยไม่พับสาย เพื่อป้องกันท้องอืด
การไอ/อาเจียน หากผู้ป่วยไอแรงหรืออาเจียนขณะให้ ให้หยุดทันที
ความสะอาด อาหารปั่นต้องใช้ให้หมดภายใน 24 ชม. และแช่ตู้เย็นเสมอ
